Robotrevolutie: UNESCO onderzoekt de ethische dilemmas

Door Nienke Kehrer

De relatie tussen mens en robot is constant aan verandering onderhevig. Artificial intelligence en robotica worden steeds geïnnoveerd. Dit brengt ethische vraagstukken met zich mee.  De Permanente Vertegenwoordiging van het Koninkrijk der Nederlanden organiseerde in november 2017 een evenement over Robotica bij  UNESCO. Hierin werd de aandacht gericht op de impact die robotica en artificial intelligence op de mens heeft. Het doel was om input te leveren voor het internationale debat over ethische problemen m.b.t. ander gebruik van autonome, cognitieve robots. Tijdens het evenement werd tevens het UNESCO-COMEST rapport (uitgebracht in september 2017) besproken, dat ingaat op de ethische vraagstukken rondom de innovatie van robotica.

Ambassadeur Lionel Veer opende het event samen met Nada Al-Nashif, Assistant Directeur-Generaal van UNESCO, verantwoordelijk voor social and human sciences.  Al-Nashif opende met de stelling dat de nieuwe technologie het potentieel heeft om de maatschappij op een ingrijpende manier te veranderen. Het UNESCO expert comité COMEST kan helpen bij het voorzien van riskante situaties en bij het opstellen van ethische principes om de samenleving te leiden.

Vanessa Evers, hoogleraar Computer Sciences aan de Universiteit Twente, liet met haar robots Nao en Zeno zien dat techniek niet beangstigend hoeft te zijn, maar juist heel behulpzaam kan zijn voor mensen. Zo zijn er onder andere robots die gezichtsuitdrukkingen kunnen nabootsen, waarmee therapeuten autistische kinderen kunnen leren wat emoties zijn en hoe deze herkend kunnen worden. Ook vertelde zij dat er robots zijn die ingezet kunnen worden bij zoekacties naar mensen in rampgebieden.

Mark Coeckelbergh, hoogleraar Filosofie aan de Universiteit Wenen, benadrukte dat men niet moet vergeten dat we al in een wereld leven die doordrenkt is van AI en robots. Natuurlijk is het belangrijk na te denken over de veiligheids- en ethische problemen die hieraan verbonden zijn, maar men moet niet vergeten dat robots helpen een meer comfortabel leven te leiden. Daarnaast is het belangrijk dat er nagedacht wordt over de morele status van robots: gaan wij hetzelfde met robots om als met dieren of mensen? Hij sloot af met de boodschap dat we verder moeten kijken dan wat we in ons dagelijks leven gewend moeten zijn, en ethische oplossingen moeten verzinnen die de samenwerking tussen AI en mensen in goede banen kunnen leiden.

Moderator van de bijeenkomst, Peter-Paul Verbeek, hoogleraar Filosofie van Technologie aan de Universiteit Twente, tevens lid van de COMEST commissie, legde twee problemen voor: hoe kunnen we verantwoordelijkheid nemen en houden m.b.t. robots en, hierop aansluitend, kan een robot zelf verantwoordelijkheid nemen? Nu zelf-rijdende auto’s worden ontwikkeld, is het belangrijk na te denken over de consequenties daarvan. Daarnaast gaf hij een aantal voorbeelden van robots die de mens helpen en zelfs een deel van hun autonomie en waardigheid terug kunnen geven. Bijvoorbeeld hulp bij persoonlijke verzorging – hulp bij scheren, zodat een zieke man dat niet iedere dag aan zijn vrouw hoeft te vragen – of eten werd in veel gevallen als erg positief beleefd.

Tijdens de discussie was er vooral aandacht voor privacy van de mensen m.b.t. de informatie die de robots zullen verzamelen. Hier zou een internationaal raamwerk voor moeten worden opgezet. Ook kwam naar voren dat robots in de medische sector erg behulpzaam zijn, maar dat er wel gekeken moet worden naar de taken die een robot uitvoert: welke verantwoordelijkheden kunnen wel en niet aan een robot gegeven worden?

De conclusie was dat COMEST een “pauze” in wil lassen in de robotrevolutie, om alle stakeholders een moment te geven verantwoordelijkheid te nemen voor de ontwikkelingen.

Kijk voor meer informatie ook nog naar de Facebook-Live door Peter-Paul Verbeek en Vanessa Evers, en naar deze video-boodschap waarin Verbeek het COMEST-rapport in 2 minuten samenvat.

Van links naar rechts: Peter-Paul Verbeek, Mark Coeckelbergh, Vanessa Evers, Stein van Oosteren, Pauline Chevalier, Nada Al-Nashif, Lionel Veer

Hoort bij