BLOG - aanpak zombiebedrijven voor duurzame groei

Het gaat goed met de economie van de eurozone. Het afgelopen jaar kende een aantal lidstaten - waaronder Nederland - groeicijfers waar tot voor kort slechts over gefantaseerd kon worden. De werkloosheid in de muntunie ligt op het laagste niveau sinds begin 2009. De meeste Europeanen hebben het crisisgevoel achter zich gelaten.

De zwakke productiviteitsgroei is echter een majeur probleem voor veel economieën: het zet een rem op de inkomensontwikkeling en bedreigt het voortbestaan van sociale vangnetten. De OESO wijst o.a. naar de lage rente. Daarvan profiteren huizenkopers en partijen die met geleend geld overnames willen doen. Maar die lage rente creëert ook een groep zwakke, niet-productieve bedrijven die daardoor in leven worden gehouden: in de eurozone en ook in andere ontwikkelde economieën zijn dan ook veel oude bedrijven actief die financieel geen perspectief meer hebben en eigenlijk niet langer levensvatbaar zijn, de zogeheten zombiebedrijven. Deze concerns, volgens de OESO zo'n 10% van het totaal, hebben zelfs met de huidige rentestand hogere rentelasten dan bedrijfswinsten. Die tekorten lenen ze bij, zodat de schuldenlast nog zwaarder wordt. Banken staan dat toe omdat ze op die manier geen schuld hoeven weg te strepen.

De OESO analyseert het probleem in recent verschenen studies als ‘Breaking the Shackles (Zombie Firms, Weak Banks and Depressed Restructuring in Europe)’ en ‘Confronting the Zombies (Policies for productivity revival)’. De aanpak van zombiebedrijven is cruciaal om het investeringstempo op te voeren en productiviteitsgroei aan te wakkeren. Het herstel kreeg dit jaar weliswaar vaart, maar dat was tot dusver grotendeels te danken aan de ingebruikname van tot voor kort onbenutte productiecapaciteit.

Zombiebedrijven leggen beslag op kapitaal (en ook arbeid) dat weinig bijdraagt aan groei en innovatie, ze beperken de ruimte voor nieuwe spelers die met nieuwe ideeën en technieken de markt willen betreden, ze belemmeren het welvaartverhogende proces van creatieve destructie. De zombies snoepen winst af van de levensvatbare groeiers en dat betekent ook dat ze minder investeren en minder werkgelegenheid creëren dan zonder de zombiebedrijven het geval was geweest.

Een soepel monetair beleid opgeven en de rente verhogen om de zombiebedrijven daadwerkelijk de nek om te draaien, lijkt niet voldoende: er moet meer gebeuren. De OESO zoekt de oplossing dan ook in versterkt overheidsbeleid. Anders loopt de eurozone het risico dat het huidige economische herstel van korte duur is.

Allereerst moet de faillissementswetgeving worden aangepast. De persoonlijke aansprakelijkheid van ondernemers zou moeten worden beperkt, zodat ze snel weer een nieuwe start kunnen maken. Omdat zombiebedrijven en zwakke banken nogal eens samen optrekken, is de OESO verder van mening dat er meer toezicht op zwakke banken moet komen, zodat ze gedwongen worden om sneller leningen als oninbaar te kwalificeren en vervolgens af te schrijven.

De rol van de banken kan ook worden beperkt door het belastingsysteem aan te passen. Schuldfinanciering zou minder bevoordeeld moeten worden boven eigen vermogen. Op die manier krijgen niet-bancaire financiers meer mogelijkheden. Voor werknemers van zombiebedrijven moeten er degelijke sociale plannen worden opgesteld voor wanneer de bedrijven worden ontmanteld.

In Griekenland en Italië lijkt de situatie het meest problematisch. Daar zit respectievelijk 28% en 19% van het voor het bedrijfsleven beschikbare kapitaal vast in zombies. Zo schat de OESO in dat bij opvolging van de eigen aanbevelingen, het kapitaalbeslag van zombiebedrijven in Spanje, Italië en Portugal al gauw met 9 procentpunt zou dalen.

Voor meer info:

http://www.oecd-ilibrary.org/economics/confronting-the-zombies_f14fd801-en

http://www.oecd-ilibrary.org/economics/breaking-the-shackles_0815ce0c-en

Hoort bij